بېلابېلې ناروغۍ او درملنې

ملاریا ناروغي

 

کوم کسان په ملاریا باندې داخته کېدو ډیر چانس لري ؟

ټول هغه کسان چې د بدن مقاومت یې کم او د ملاریا په وړاندې معافیت ونه لري، په دې ناروغۍ باندې اخته کېدلای شي. په دې کسانو کې تر ټولو زیات هغه ډله ماشومان راځي چې د ملاریا غوماشو د فعالیت په سیمو کې ژوند کوي. د احصایې له مخې هرکال اته سوه زره ۸۰۰۰۰۰ هغه ماشومان چې عمرونه یې تر پنځو کالو ټیټ وي د دغه افت له لاسه د ګور کندې ته لوېږي. له دوی نه پرته مسافران ، کډوال او توریستان چې که یې پخوا مقاومت هم درلود ، خو اوس یې د وخت په تېریدو سره د لاسه ورکړی ، په دغې ناروغۍ باندې د اخته کېدلو ډیر چانس لري .

د ناروغۍ نښې نښانې :

ملاریا ناروغۍ د پیل پروخت کټ مټ هم هغه نښانې لري لکه د والګي ( انفلوانزا ) یو شدید ډول. د بېلګې په توګه د یخنۍ په شان رېږدېدل ، تبه ، د سردرد ، په عضلو او بندونو ( مفصلونو ) کې دردونه ، نس ناسته او د ستړیا احساس . دا نښانې د څو ورځو په تېریدو لا زیاتې شديدې کېږي لکه ډېر سخت رېږدېدل او د ۴۰ – ۴۱ درجو پورې تبه . وروسته د خولو باران پرسړي راځي. نوموړی نښانې له یوې ورځې نه تر بلې فرق کوي چې کله زیاتې او کله بیا کمې وي. که د ناروغۍ په درملنې لاس پورې نه شي، نو تر درو هفتو پورې دا حالت غځېږي خو ستړیا او ضعف کېدلای شي څو میاشتې دوام وکړي . که د دې ناروغي پرخپل وخت تشخیص او په صحیح توګه یې درملنه وشي ، د څو ورځو په موده کې ناروغ بېرته روغ رمټ کېږي .

د ملاریا ناروغۍ مخنیوی :

دا کار د څو لارو تر سره کېدلای شي :

الف – د درملو په مټ :

اوس کیدلای شي د ملاریا له واکسین پرته د ځینو درملو په کارولو سره چې د بدن مقاومت لوړوي، آن د ملاریا د هغو ډېرو خطرناکو ډولونو لکه پلازمودیوم فالسیپاروم مخنیوی وشي . ځکه نو هغه کسان چې د ملاریا نه د پاکو سیمو لکه اروپا او نورو څخه ملاریا لرونکو سیمو ته سفر کوي، باید لومړی د خپل ډاکتر سره ووینې او د ملاریا د مخنیوي په موخه اړوند درمل ترلاسه کړي. د یادونې وړ ده چې د ملاریا ځینې درملونه په یو شمېر ټاکلو سیمو کې د دې ناروغۍ د مخنیوي وړتیا نه لري ځکه چې هلته د ملاریا پرازیتونو د دغو درملو په وړاندې مقاومت پیدا کړي او اغېز نه ورباندي کوي. په همدې خاطر په کار ده هغه درمل و کارول شي چې ډاکټر یې د دغو ځانګړتیاوو په پام کې نیولو سره سپارښت کوي. په دې ډول کېدلای شي په ملاریا باندې د اخته کېدو خطر تر اړینې کچې را ټیټ شي .

ب – د غوماشي د چیچلو څخه ځان ساتل:

د ډاکتر د سپارښت سره سم اخیستل شوي درمل هم دا مانا نه لري چې په ملاریا باندې د اخته کېدو خطر په سلو کې سل له منځه وړي، ځکه نو دا اړینه ده چې تر وسه وسه د غوماشی د چیچلو څخه ځان وساتل شي . دا کار بیا په لاندې ډول تر سره کیدلای شي :

۱ – د ملاریا غوماشه معمولا د ورځې د خوا حمله نه کوي، ځکه نو باید د لمر د لوېدو له وخت نه بیا تر لمر ختو پورې ډېره پاملرنه وشي چې د غوماشي نه ځان لېری وساتل شي .

۲ – د بدن اندامونه باید تروسه وسه په ځانګړي توګه د ماښام د تیاري د رارسیدو وروسته لوڅ پری نښودل شی او په اړینو جامو پټ کړل شی څو غوماشه ورته لار ونه مومی .

۳ – دبدن پرهغو ځایونوباندی چی دمجبورۍ له مخی لوڅ پاتیږی باید دغوماشی په ضد بالزام ( اړوند اوبړن مواد ) باندی غوړ کړل شی . ددغو موادو داکثرو ډولونو تاثیر دبدن پر پوست باندی چی دغوماشی مخه نیسی ، ډیر ژر له منځه ځی . ځکه نو باید دبدن دغه حصی د څه ګړیو په تیریدو ژر ژر بیا غوړی او تازه کړل شی .

۴ – دشپی لخوا باید خوب پداسی خونه او یا پشه خانو کی وشی چی غوماشی ورته دننوتلو لاره او د چیچلو امکانات ونلری

۵ – پداسی اطاق کی چی کولر( ایرکاندیشن ) ولری هم دغوماشی د حملی خطر کم دی ځکه چی غوماشی هلته په یخه هوا کی داوسیدلو مینه والی ندی . بادپکه هم مرسته کوی ځکه چی تولید شوی باد یی غوماشی شړی .

دلوړو سپارښتونو په پام کی نیولو او داړینو درملو په کارولو سره کیدلای شی تر لویه بریده دملاریا ناروغۍ له غمه سړی خوندی پاته شی .

په ملاریا باندی د اخته کیدو پروخت څه باید وکړو ؟

که چیری دسفر پرمهال داجنجال پیښ او دناروغۍ نښی حس شی باید بیله ځنډه و اړوند روغتون یا کلینیک ته ځان ورسول شی څو په صحیح ډول دناروغۍ تشخیص وکړی . دملاریا تشخیص د وینو په کتلو ( معاینه ) ترسره کیږی . که دناروغۍ نښی دسفر تر بیرته راګرځیدو وروسته ترسترګو شوی ، باید خپل ډاکتر داهم وویل شی چی دملاریا لرونکی سیمی څخه راستون شویدی څو ډاکتر خبره په عادی انفلوانزیا باندی تیره نکړی او دقیقو معایناتو ته پام واړوی . دیادونی وړ ده چی دغوماشی ترچیچلو ان دری کاله وروسته هم کیدلای شی دناروغۍ نښانی را ښکاره شی .

د پاملرنی وړ یادونه :

که مو چیری دملاریا ناروغی نښی په ځان کی ولیدی ، سره لدی چی که تاسی دناروغۍ مخنیونکی درمل کارولی هم وی باید بیاهم روغتون ته ولاړ شی چی اړوند تشخیص دقیق وشی . باید دی خبری پام واړول شی چی که د ناروغۍ دمخنیوۍ په هکله ټول سپارښتونه هم په نظر کی نیول شوی وی ، بیاهم داکار ددی مانا نلری چی د ناروغۍ څخه پوره خوندی یاست . پدی هکله اغیزمنه درملنه یو اړین کار ګڼل کیږی . په هره پیمانه چی دملاریا په اړوند زیات مالومات ولری په هم هغه کجه مو ددی ناروغۍ څخه د ځان ژغورلو چانس لوړ دی .

ملاریا لرونکو سیموته دسفر نه وړاندی باید لاندی اړینو ټکیو ته ټینګ پام وشی :

۱ – باید د ډاکتر په سپارښت لازم درمل ترلاسه شی . پکار ده چی د درملو کارول د ۱ تر ۲۱ ورځو پوری د سفر د نیټی نه د مخه پیل شی . ددی مودی اوږدوالۍ د درملو په دول پوری اړه لری چی ډاکتر یی ښودنه کوی .

۲ – د ډاکټر په مشوره کیدلای شی چی درمل په سفر کی د ځان سره واخیستل شی .

۳ – دی خبری ته هم باید پام وشی چی بیمه مو ستاسی دسفر سیمی هم په غیږ کی نیسی آو کنه .

۴ ـ له ډاکټر څخه باید داهم و پوښتل شي چې نوموړې سیمې ته د سفر په موخه د نورو کومو ناروغیو په هکله پکار ده چې د سفر نه مخکې اړوند واکسین تطبیق شی . په اکثرو سیمو کی د غذایی تسموم او د معدی د نورو ناروغیو امکان وي.

لیکوال: ډاکټر مجتبی عزیزیار

صافی بنسټ خبرتیا Safi Foundation Ads Donation

wasiweb.com

wasiweb.com Publisher Team publish your sent articles. you can send your articles to publish, also you can be author with us. Share the website and articles with your friends

خپل نظر مو دلته ولیکئ

Back to top button
وسیع ویب
error: